W marcu – po ustąpieniu pokrywy lodowej – zaaplikowano pierwszą w tym roku dawkę koagulantów na jeziorach: Mielenko, Klasztorne Małe i Klasztorne Duże – jako element rekultywacji chemicznej jezior


Metoda inaktywacji fosforu (metoda chemiczna rekultywacji) polega na zmniejszeniu dostępności tego pierwiastka dla producentów pierwotnych (głównie glonów planktonowych i sinic) za pomocą koagulantów. Dzieje się to wskutek strącenia związków fosforu z kolumny wody (bezpośrednio po zabiegu), ale przede wszystkim powstrzymania uwalniania tego pierwiastka z osadów dennych w dłuższym horyzoncie czasowym, wskutek zwiększenia ich zdolności sorpcyjnych. Wprowadzony do jeziora koagulant osiada na dnie w postaci kłaczków, tworząc barierę zapobiegającą wydzielaniu się fosforu z osadów do wody. Skuteczność metody uwarunkowana jest utrzymaniem powierzchniowej warstwy osadów jeziornych w stanie względnie nienaruszonym.

Koagulanty są rozprowadzane metodą powierzchniową z pokładu jednostki pływającej. System dozujący środki chemiczne umożliwia regulację intensywności ich podawania. Używane preparaty są bezpieczne dla środowiska – aplikacja polega na rozprowadzeniu po powierzchni jezior związków glinu i żelaza – pierwiastków występujących naturalnie w środowisku; ponadto częstotliwość aplikacji oraz jego intensywność została precyzyjnie dopasowana do specyfiki hydrologicznej kartuskich jezior. Należy nadmienić, że aplikowane związki bazują na tych samych pierwiastkach, które są używane w stacjach uzdatniania wody na potrzeby poprawy jakości wody przeznaczonej do picie – co dodatkowo potwierdza ich neutralność dla zarówno środowiska jak i zdrowia ludzi. W konsekwencji zarówno w trakcie procesu aplikacji jak i po jego zakończeniu zastosowana metoda nie ma negatywnego wpływu na środowisko wodne oraz organizmy żywe w kartuskich jeziorach. Tym samym rekultywacja chemiczna nie wpływa negatywnie np. na możliwość uprawienia sportów wodnych oraz wędkarstwa, w tym spożycie złowionych ryb z kartuskich jezior.

Aplikacja koagulantów może być prowadzona dwa razy w roku – wczesną wiosną oraz jesienią – ponieważ parametry jakości wody są w tych okresach najbardziej optymalne jeśli chodzi o wprowadzanie tych preparatów.

Fot. 1. Byczkowski, Jednostki pływające aplikujące koagulant na J. Klasztornym Małym

Cały proces oczyszczania jezior metodą inaktywacji fosforu jest rozłożony na cztery dawki (na każdym jeziorze). Obecnie Jezioro Mielenko jest po trzeciej dawce aplikacji – ostatnia aplikacja nastąpi jesienią br. Natomiast na jeziorach Klasztornym Małe i Klasztorne Duże rozpoczęto w marcu br. proces inaktywacji koagulantów, które będzie kontynuowany sekwencyjnie: jesienią tego roku i taki sam układ zdarzeń będzie powielony w przyszłym roku. Inaktywacja fosforu odbywa się zgodnie z poniższym harmonogramem dla poszczególnych jezior.

Tab. 1. Harmonogram rekultywacji chemicznej na kartuskich jeziorach

Fot. 2. Byczkowski, Inaktywacja fosforu na J. Klasztornym Dużym

Na Jeziorze Karczemnym dodatkowe koagulanty będą aplikowane dwukrotnie: w trakcie procesu refulacji, po zakończeniu prac na każdym nadsektorze oraz następnie w całości (w ilości 4 dawek) po całkowitym zakończeniu prac refulacyjnych – w 2022 i 2023 roku. Systematyczny monitoring i kontrola wody przez Uniwersytet Warmińsko- Mazurski pozwala na odpowiednie określenie dawki potrzebnej do zaaplikowania koagulantów na poszczególnych jeziorach.

Fot. 3. Byczkowski, Jezioro Klasztorne Małe

Zachęcamy do obejrzenia filmu, który skrótowo przedstawia jak w marcu tego roku wyglądał proces inaktywacji fosforu na kartuskich jeziorach: